Checklist: lesactiviteit binnen de tijd houden

Tijd inschatten per onderdeel

Elke lesactiviteit bestaat uit vaste onderdelen: uitleg, zelfstandig werk, nabespreking en overgangsmomenten. De valkuil is dat u de uitleg te kort inschat en het werk te lang. Wees specifiek: staat er bijvoorbeeld 10 minuten instructie op het programma, of moet u rekenen met 15 minuten omdat u vragen verwacht?

Een handige methode is om per onderdeel een minimale en maximale tijd te noteren. Neem voor de planning de maximale tijd, tenzij u zeker weet dat de klas snel werkt. Overgangstijd – van instructie naar werken, van werken naar opruimen – wordt vaak vergeten. Reken 2 tot 5 minuten per overgang, afhankelijk van de leeftijd en de klas.

Buffers inbouwen voor onverwachte vertragingen

Zelfs met de beste inschatting loopt het weleens anders. Een leerling stelt een onverwachte vraag, de beamer hapert, of een groepje is sneller klaar dan gedacht. Daarom is een buffer essentieel. Vuistregel: reken 10% extra tijd bovenop de som van de onderdelen. Bij een activiteit van 40 minuten is dat 4 minuten buffer.

Als u twijfelt over de duur van een onderdeel, kies dan de langere schatting. Het is makkelijker om tijd over te houden dan om achteraf tijd in te halen. De buffer kunt u ook gebruiken om een onderdeel uit te breiden als het goed gaat, maar dat is een keuze.

De activiteitentijd-tool gebruiken

De rekenmachine op deze site helpt u om de onderdelen snel op te tellen. U vult de instructietijd, werktijd, nabespreking en overgangstijd in, en de tool geeft de totale duur. Zo ziet u in één oogopslag of uw planning past.

De tool gaat uit van een vaste volgorde: eerst instructie, dan werken, dan nabespreking, met overgangen ertussen. Als uw activiteit een andere volgorde heeft (bijvoorbeeld eerst een korte startopdracht, dan instructie), dan past u de tool aan door de juiste minuten in de velden te zetten. Het is een hulpmiddel, geen voorschrift.

Tijd bewaken tijdens de les

Een goede planning is de helft van het werk. Tijdens de les moet u de tijd in de gaten houden. Gebruik een duidelijke timer die u en de klas kunnen zien. Een grote digitale klok of een timer op het bord werkt goed. Kondig van tevoren aan: 'Over 5 minuten gaan we afronden.'

Als u merkt dat een onderdeel uitloopt, grijp dan in. U kunt de instructie inkorten, een vraag doorschuiven naar de nabespreking, of de werktijd verkorten. Het noodscenario dat u vooraf bedacht heeft, helpt om snel te beslissen.

• Zet een timer per onderdeel, niet alleen voor de hele les.
• Geef een waarschuwing 5 minuten voor het einde van een onderdeel.
• Houd een kladblok bij om notities te maken voor de volgende keer.

Na de les: evalueren en bijstellen

Noteer na afloop hoe lang de onderdelen werkelijk duurden. Vergelijk dat met uw schatting. Was de instructie korter of langer? De overgang? Die informatie gebruikt u voor de volgende planning. Na een paar lessen krijgt u een steeds beter gevoel voor de tijd.

De activiteitentijd-tool kunt u ook gebruiken om te experimenteren: wat gebeurt er als u de werktijd met 5 minuten verlengt? Of de instructie met 2 minuten inkort? Zo leert u de verhoudingen kennen.